Stan prawny: 27 października 2026

Do czego może doprowadzić spóźnienie się ze spłatą rat?

Jedna spóźniona rata to zwykle kłopot do opanowania. Problem robi się poważny, gdy zwłoka się przedłuża, a Ty nie reagujesz. Poniżej znajdziesz kolejne etapy – od odsetek, przez wezwanie banku i wpisy do baz, po sąd i egzekucję – oraz konkretne kroki na początek.

W skrócie: Spóźnienie z ratą najpierw oznacza odsetki za opóźnienie, potem wezwanie do zapłaty z terminem co najmniej 14 dni roboczych. Przy dłuższej zwłoce dane mogą trafić do BIK i do biura informacji gospodarczej, a ostatecznie sprawa może skończyć się w sądzie i u komornika. Im wcześniej skontaktujesz się z wierzycielem, tym więcej masz opcji.

Oś czasu: co dzieje się po kolei

  1. Odsetki za opóźnienie

    Od dnia, w którym rata była wymagalna, wierzyciel może naliczać odsetki za opóźnienie. Ich wysokość wynika z umowy, ale ma ustawową granicę: odsetki maksymalne za opóźnienie nie mogą przekraczać dwukrotności odsetek ustawowych za opóźnienie (art. 481 § 2¹ Kodeksu cywilnego). Odsetki ustawowe za opóźnienie to z kolei stopa referencyjna NBP powiększona o 5,5 punktu procentowego (art. 481 § 2 KC).

  2. Wezwanie do zapłaty i szansa na restrukturyzację

    Gdy kredytobiorca jest w opóźnieniu, bank wzywa go do spłaty, wyznaczając termin nie krótszy niż 14 dni roboczych. W wezwaniu informuje też, że w ciągu 14 dni roboczych od jego otrzymania można złożyć wniosek o restrukturyzację zadłużenia (art. 75c ust. 1–2 Prawa bankowego). Bank „powinien” taką restrukturyzację umożliwić, jeśli uzasadnia to jego ocena Twojej sytuacji finansowej – to nie jest automatyczne prawo. Więcej o rozmowie z bankiem w poradniku jak negocjować z bankiem.

  3. Dane w BIK

    Po spłacie kredytu bank i BIK mogą dalej przetwarzać dane o zobowiązaniu za Twoją zgodą. Bez zgody – tylko gdy nie wykonałeś zobowiązania lub opóźniłeś się ponad 60 dni, a od poinformowania Cię o zamiarze przetwarzania minęło co najmniej 30 dni. Wtedy dane mogą być przetwarzane nie dłużej niż 5 lat od wygaśnięcia zobowiązania (art. 105a ust. 3 i 5 Prawa bankowego). Szczegóły znajdziesz w poradniku czyszczenie BIK.

  4. Wpis do biura informacji gospodarczej

    Wierzyciel może wpisać konsumenta do BIG (np. KRD, ERIF, BIG InfoMonitor), ale tylko gdy łącznie: suma wymagalnych zobowiązań wynosi co najmniej 200 zł, są one wymagalne co najmniej 30 dni, od wysłania wezwania do zapłaty z ostrzeżeniem o zamiarze wpisu minął co najmniej miesiąc, a od wymagalności nie minęło 6 lat (art. 14 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji gospodarczych). BIG to nie BIK – różnice opisuje osobny artykuł.

  5. Sąd i egzekucja

    Jeśli zaległość nie zostanie uregulowana ani uzgodniona, wierzyciel może dochodzić jej w sądzie, a na podstawie tytułu wykonawczego sprawę może przejąć komornik. Na tym etapie zakres Twoich możliwości jest już mniejszy, a koszty rosną. Jak wygląda życie z komornikiem, opisujemy w tekście 12 sposobów na komornika.

Co zrobić od razu, gdy nie zdążysz z ratą

  • Skontaktuj się z wierzycielem jeszcze przed terminem lub tuż po nim. Opisz sytuację i zapytaj o możliwe rozwiązania. Wiadomość warto wysłać w formie, którą da się udokumentować.
  • Nie ignoruj korespondencji. Wezwanie do zapłaty uruchamia terminy, więc odbieraj listy i sprawdzaj pocztę elektroniczną.
  • Policz swój budżet. Zestaw dochody ze stałymi wydatkami i ustal, jaką ratę realnie jesteś w stanie płacić. Pomoże w tym plan spłaty zadłużenia.
  • Ustal kolejność. Najpierw wydatki konieczne do życia, potem zobowiązania, które grożą najpoważniejszymi skutkami.
  • Nie zaciągaj kolejnej pożyczki tylko po to, by spłacić ratę. To najprostsza droga do spirali zadłużenia – więcej w tekście jak wyjść ze spirali zadłużenia.
  • Ustalenia zapisuj. Zmianę terminu lub harmonogramu potwierdź na piśmie lub mailowo.

Jeżeli długi realnie przekraczają Twoje możliwości spłaty, rozważ drogę ustawową opisaną w artykule o upadłości konsumenckiej. Jej skutek zależy od decyzji sądu i Twojej sytuacji.

Czytaj także

Gdy wracasz do regularnych wpłat, zadbaj o poprawne księgowanie – zobacz, co wpisać w tytule przelewu za raty. Uporządkować wszystkie zobowiązania pomoże plan spłaty zadłużenia.

Najczęstsze pytania

Po ilu dniach spóźnienia dane trafiają do BIK?

Samo opóźnienie może być widoczne w historii kredytowej. Przetwarzanie danych po spłacie bez Twojej zgody jest możliwe, gdy zwłoka przekroczyła 60 dni i minęło 30 dni od poinformowania Cię o takim zamiarze (art. 105a Prawa bankowego).

Czy bank musi mi rozłożyć zadłużenie na raty?

Nie. Bank „powinien” umożliwić restrukturyzację, jeśli uzasadnia to jego ocena Twojej sytuacji finansowej, a w razie odmowy musi przekazać pisemne wyjaśnienia (art. 75c Prawa bankowego).

Od jakiej kwoty można wpisać mnie do BIG?

Suma wymagalnych zobowiązań wobec wierzyciela musi wynosić co najmniej 200 zł, a zaległość trwać co najmniej 30 dni. Dodatkowo wierzyciel musi wcześniej wysłać wezwanie z ostrzeżeniem i odczekać miesiąc.

Czy opóźnienie zawsze kończy się komornikiem?

Nie. Komornik może wszcząć egzekucję po uzyskaniu przez wierzyciela tytułu wykonawczego. Wcześniej jest czas na rozmowę z wierzycielem i ustalenie nowych warunków spłaty.

Zacznij od planu, nie od paniki

Realny budżet i plan spłaty to podstawa każdej rozmowy z wierzycielem. Sprawdź, jak go przygotować krok po kroku.

Zobacz plan spłaty zadłużenia

Źródła i uwagi

Stan prawny na 27 października 2026 r. Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.

Źródła: Kodeks cywilny (t.j. Dz.U.2026.795) art. 481; Prawo bankowe (t.j. Dz.U.2026.38) art. 75c, 105a; ustawa o udostępnianiu informacji gospodarczych i wymianie danych gospodarczych (t.j. Dz.U.2025.85) art. 14.